ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

विषय : पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्र विचार

संकलक : ज्योतिष मित्र मिलिंद

संदर्भ : नक्षत्र ज्योतिष

नमस्कार,

आज आपण पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्राबद्दल माहिती घेणार आहोत.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्र हे नक्षत्र चक्रातील २५ वे नक्षत्र असून नक्षत्राचे इंग्रजी नाव ‘मार्काब’ आहे. नक्षत्रामध्ये २ तारे असून ते थोडे पांढऱ्या व पिवळसर रंगाचे असून बरेच तेजस्वी व प्रकाशित आहेत. तारे दिसण्यात बरेच सुंदर व आकर्षक वाटतात. हे नक्षत्र आकाशात सहजपणे ओळखता येते. कारण याच्या थोड्या दक्षिणेस उच्चैःश्रवा नावाची घोड्याची आकृती व उत्तरेला अतितेजस्वी शर्मिष्ठा, पूर्वेला ययाती असे बरेच तारे आहेत.भाद्रपद महिन्यात हे नक्षत्र रात्रभर आकाशात दिसू शकते.

भद्र म्हणजे कल्याण करणे व पूर्वा भाद्रपदा म्हणजे पूर्व आयुष्यात कल्याण करणारे असे हे पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्र. हे अधोमुख, क्रूर, उग्र, मध्यलोचनी व मनुष्यगणी नक्षत्र आहे. या नक्षत्राचे ३ चरण कुंभ राशीत व १ चरण मीन राशीत असल्यामुळे हे त्रिपाद नक्षत्र आहे.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्र स्वामी गुरु, दैवत अज चरण (अज एकपदा) नावाची देवता, राशी स्वामी शनि व गुरु आहेत. म्हणून या नक्षत्रामध्ये शनीची चिकाटी, दूरदर्शीपणा, प्रगल्भबुद्धी, गुरुचा शहाणपणा व बुद्धीमत्ता यांचा सुरेख संगम आढळून येतो. या नक्षत्राच्या ४ चरणांवर अनुक्रमे मंगळ, शुक्र, बुध व चंद्र यांचे आधिपत्य आहे. हे नक्षत्र तसे शुभ रजोगुणी, सेवावृत्तीचे पण आश्रित वाटते. या नक्षत्राखालची व्यक्ती नम्र, सदाचारी, देवभक्त धर्माचे आचरण करणाऱ्या, विद्याव्यासंगी, विनयशील, बुद्धीमान, परोपकारी, सुखीसमाधानी, मुलाबाळांचे सुख मिळणाऱ्या, बोलक्या, समाजप्रिय, कल्पक, उदार पण नावलौकिकाची हौस बाळगणाऱ्या, सदाचारी, प्रेमळ व कुटुंबवत्सल असतात. कायद्याचे पालन करण्याची वृत्ती असते.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री जन्मलेल्या पुरुषांना हे नक्षत्र तसे अनुकूल आहे. कारण पुरुषांना लागणारे धाडस, स्वावलंबन, थोडा कठोरपणा हे गुण या नक्षत्रात प्रामुख्याने असतात. या नक्षत्रावर जन्मणाऱ्या जातकांचा बांधा थोडा उंचसर, सडपातळ व थोडा भारदस्त आढळतो. हात, पाय, मांड्या, मनगटे यांचा आकार लांब व मोठा असतो. चौरस व भव्य कपाळ व थोडा उभट चेहरा असतो. हे जातक सद्गुणी, सत्शील, नम्र, विद्याव्यासंगी, सदाचारी, देवभक्त व सेवावृत्तीचे, समाजकार्याची व सेवेची आवड असणारे असतात.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री जन्मलेल्या स्त्रियांना हे नक्षत्र सौंदर्याच्या दृष्टीने मध्यम असून तरी बुद्धी व गुणांच्या दृष्टीने बरे आहे. कलेच्या दृष्टीने मात्र ते साधारण आहे. संगीत, नृत्य, चित्रकला, वादन यांना फारसे अनुकूल नाही. पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री जन्मलेल्या स्त्रिया उंच व मध्यम बांधा, प्रमाणशीर व प्रमाणबद्ध शरीर, हाडापेराने मजबूत, चेहरा नाकी डोळी सुरेख, थोडा आकर्षक व उभट असतो. चेहऱ्यावर बुद्धीमत्ता व सात्विकता जास्त आढळते. त्या काटक, चपळ व तरतरीत असतात. स्वभावाने तर नम्र, गोड बोलणाऱ्या, विनयशील, पतीची सेवा करणाऱ्या, मुलाबाळांचे संगोपन करणाऱ्या, कामसू, संसारी व कर्तव्यदक्ष असतात. टापटीप, नीटनेटकेपणा व स्वच्छता यांची आवड असते. धार्मिक, देवधर्म करणाऱ्या पण अंधश्रद्धावादी नसतात. दागिने, फॅशने किंवा छानछोकीपणाचा आवडत असला तरी, फारसा हव्यास नसतो.  सौंदर्यदृष्टी साधारण असते, पण त्यांचे नेसणे, वागणे व राहणी नीटनेटकी, डोळ्यांना समाधान देणारी असते.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री रवि साधारण असतो. शरीरप्रकृती व ऊर्जा मध्यम असून सामान्यत: अधिकार योगही मिळतो. पण बुद्धीच्या दृष्टीने साधारण असतो.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री चंद्र हा प्रकृतीच्या दृष्टीने साधारण, पण सौंदर्य व बुद्धीच्या दृष्टीने बरा. स्वभावाने विद्याव्यासंगी, नम्र व सेवावृत्तीचा असतो. शोधक वृत्ती आढळते.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री बुध हा शरीरप्रकृती व बुद्धीच्या दृष्टीने बरा. तब्येत काटक व चपळ असते. बुद्धी कुशाग्र, खोल, विचारी असते. ग्रहण, आकलन, प्रतिभाशक्ती व पाठांतरशक्ती चांगली असते. लेखन वाचनाची आवड असते. कर्तृत्व, संभाषण, जमाखर्च, टायपिंग, पत्रव्यवहार यांना चांगला.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री गुरुला हे नक्षत्र बुद्धीमत्ता व शिक्षणाच्या दृष्टीने फार अनुकूल. मात्र शरीरप्रकृती तशी मध्यमच. बुद्धी, कुशाग्र, खोल, श्रेष्ठ, वैशिष्ट्यपूर्ण, संशोधक, व्यासंगी, हुशार व खरा ज्ञानी असतो. उच्च शिक्षण पूर्ण होते. सायन्स, कॉमर्स, कायदेशास्त्र, अर्थशास्त्र, कला अशा सर्वच विषयांना उत्तम. प्रोफेसर्स व शिक्षक यांना चांगला. मात्र साधारण अधिकारयोग देते.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री शुक्र मात्र जरा उदासच असतो. शरीरप्रकृती व बुद्धीमत्ता किंवा कला यांना अनुकूल नसतो.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री शनी तब्येत, बुद्धीमत्तेच्या दृष्टीने अनुकूल. तीष्ण, खोल, संग्रही चिकित्सक, चौकस असतो. मात्र शास्त्रांना अनुकूल नसून व्यावहारिक विद्येला बरा. तत्त्वकथन, कायदेशास्त्र, अर्थशास्त्र, सायन्स, इंजिनिअर्स यांना बरा.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री राहू शारीरिक प्रकृती व बुद्धीच्या दृष्टीने साधारण.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री केतू हा तत्त्वज्ञान, धर्म, पारमार्थिक व आध्यात्मिकदृष्ट्या बरा.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री हर्षल हा बुद्धीमत्ता, संशोधन व कोणत्याही शाखेतील उच्च संशोधन यांना चांगला. जातकास कर्तृत्ववान व हरहुन्नरी बनवतो.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री नेपच्यून बुद्धीला ठीक असला तरी थोडा उल्हसितपणा व हर्षितपणा यांचा अभाव असतो.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री होणारे आजार फारसे दाहक नसले तरी बराच काळ टिकणारे असतात. विशेषतः थंडी, कफ, सर्दी, ताप, हिवताप, अशक्तपणा. गुरु असता रक्तदाबाचे विकार, चंद्र शनी युती असता थोडा दमा, रुधिराभिसरण किंवा रक्ताभिसरण बरोबर न होणे, गुडघे दुखणे, संधिवात असे रोग जास्त होतात. रवि बिघडला असता हृदयविकाराचे रोगही होऊ शकतात. मंगळ बिघडला असता रक्तन्यूनता व रक्तदोष आढळतात.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्री येणारा वर्ग बराचसा मध्यमवर्गीय आढळतो. हे सेवावृत्ती व बौद्धिक प्रवृत्तीचे असल्याने बुद्धीजीवी व नोकरी करणारा वर्ग जास्त. सरकारी कचेऱ्या, सचिवालय, बँका, म्युनिसिपालटी, रेल्वे, लोकल, बोर्ड, खाजगी कंपन्या, हिशेबनीस तसेच शाळा-कॉलेजातील शिक्षक व प्रोफेसर वर्ग येतो. फार मोठाले व्यापारी न येता किरकोळ व्यापारी किंवा सेल्सटॅक्स, इन्कमटॅक्स कन्सल्टंट, शाळा किंवा क्लासेस चालवणारे हा वर्ग जास्त येतो. शेतकरी किवा कामकरी वर्ग येत नाही.

पूर्वा भाद्रपदा नक्षत्रावर ३ किंवा ८ या अंकाचा प्रभाव जास्त वाटतो व रत्न गुरुचा पुष्कराज किंवा शनीचा नीलमणी लाभदायक होतात. हस्ताक्षर उभट, मोठे, जरा तिरके पण साधे असते. मध्यलोचनी नक्षत्र असल्याने वस्तू हरवल्यास ती फार प्रयत्न केल्यासच पश्चिमेकडे मिळू शकते. नुकसान फार होते.

मुहूर्तशास्त्रात पूर्वा भाद्रपदा हे नक्षत्र फारसे महत्त्वाचे ठरत नाही. विहिर खणण्यास आरंभ करणे, पुरलेले द्रव्य काढणे, द्यूत खेळणे, गणितारंभ, मद्य काढण्यास आरंभ करणे, विद्याभ्यासारंभ, अन्नप्राशन, मौंजी, प्रयाण, शेतकामास आरंभ ही कृत्ये करावीत.

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

विषय : ॐकार स्वरूपा तुज नमो

संकलन व मांडणी : ज्योतिष मित्र मिलिंद

संदर्भ ग्रंथ : दैवत शास्त्र व ओम हा गुरु (स्वरूप बोध)

नमस्कार,

हिंदू संस्कृती हे वैदिक संस्कृती असल्याने आपल्याला अनेक पिढ्यांचा धार्मिक वारसा लाभला आहे. त्यामुळे आजच्या आधुनिक विज्ञान युगात व भौतिक सुखलालसेच्या दुनियेत देखील आस्तिकता टिकून आहे. आपण मनोभावे आपल्या प्रिय व श्रद्धास्थान असलेल्या देवाची आराधना करत असतो. हिंदू धर्मात अनेक देव मानलेले आहेत. गणपती हा एक प्रचंड लोकप्रिय देव. ज्याची महती देश विदेशात पोहोचली आहे.

निर्माण, संचालन व लय दर्शवणारे ॐकार हे जगाचे आदिकारण आहे, त्याची रचना अ, उ, म् व बिंदु आणि अनुच्चारित अर्धमात्रा यांचे संयोगाने झाली आहे. अ हा अविकृत स्वर, उ (ऊ) हा विकृत स्वर, म हा व्यंजनांचा अनुनासिकांचा (इ, ञ, न, म, ण) प्रतिनिधी आणि बिंदू हा शक्तियुक्त उच्चार. म्हणजेच अविकृत स्वर, विकृत स्वर, अनुनासिके आणि बिंदु व अनुस्वार या सर्व शब्दशक्तींचा एकत्रीकरण म्हणजे ॐ कार. हा शब्दांचा अविष्कार म्हणजेच अक्षरब्रह्म. आणि या अक्षरब्रह्माचे प्रकट रूप म्हणजे श्री गजानन.

जगातील सर्व विद्या या अक्षर प्रधान वा शब्द प्रधान असल्यामुळे गजानन ही विद्येची देवता ठरली; व बुद्धिचीही देवता ठरली. जोडाक्षर व गतिचा निदर्शक असे अक्षर ऋत् (गतिदर्शक व सार्वकालिक सत्य ऋतू ) आणि धी म्हणजे बुद्धि ऋ + धी = ऋद्धि यांचा पती म्हणून तो ऋद्धिपती असे हे गजाननाचे अक्षर ब्रह्मरुप आहे.

गणपतीचा टोकेरी दात म्हणजे स्वयंभू शस्त्र. कोठेही शिरण्याची त्याची क्षमता, तीक्ष्ण टोकदार बुद्धिचे प्रतीक आहे.

गणपती आणि हत्ती यांचा अन्योन्य संबंध घनिष्ठ आहे. शक्ती, बुद्धि, विशालत्त्व, स्थैर्य, संवेदनशीलता या गुणांनी हत्ती युक्त आहे. हत्ती श्री लक्ष्मीचाही प्रिय आहे. हत्तीच्या चीत्काराने लक्ष्मीचे आवाहन होते, लक्ष्मीची स्वतंत्र उपासना करावी लागत नाही. लक्ष्मीलाही उपासना शास्त्राप्रमाणे दूर्वा आणि बेल प्रिय आहे. लक्ष्मी-गणेश हेही उपास्य रूप प्रसिद्ध आहे. गजलक्ष्मीचा मद चढू नये म्हणून अंकुशही गरजेचा आहे.

काळ हा सतत चालणारा न थांबणारा आहे. नकळत, गतीशीलतेमुळे तो आयुष्य कुरतडतो याचे प्रतीक म्हणून मूषक. काही वेळा मूषक श्री गजाननाच्या हातातील मोदक खाताना दर्शवतात. श्री. गजाननाने आपल्याला कृपावंत होऊन मोद-क, मोद म्हणजे आनंद, पर्यायाने आनंदमय आयुष्य दिले आहे. पण कालरूपी मूषक ते आयुष्य कुरतडून कमी करत आहे. असा याचा मतितार्थ.

सामुद्रिक शास्त्राप्रमाणे शरीरलक्षणे वर्णन करताना लांब नाक हे प्रखर बुद्धिमत्तेचे लक्षण मानतात. सृष्टीतील सर्व सस्तन प्राण्यात सर्वांत जास्त लांब नाक हत्तीचे आहे. (सोंड किंवा शुंडा) म्हणून महाबुद्धि गणेशाला शुंडा आहे.

देवत्त्व दर्शवण्यासाठी चार भुजा आहेत.

श्री गजानन हा चारी वेदांचा समावेशक आहे.

ऋग मधील ग = ग

यजु मधील ज = जा

सामन् मधील न = न

अथर्वन् मधील न = न

= गजानन

दैवत शास्त्राप्रमाणे पांच महाभूतांपैकी पृथ्वी हे तत्त्व श्री गणपतीचे आहे. व त्याचे बीजाक्षर लं हे आहे. या अक्षराचा गुण गंध आहे. म्हणून गणपतींना गंध-सुगंध अतिशय प्रिय आहे. गजानन पृथ्वी तत्त्वाचे प्रतिनिधीत्व करत असल्यामुळे तो मातीचा (पार्थिव) बनवतात. श्रावण हा शिवाचा महिना. त्यात कोटी लिंगार्चन करतात. ही लिंगे मातीचीच बनवतात. भाद्रपद हा गणपतीचाच महिना. त्यात गणपती पूजतात तो मातीचाच. अश्विन हा जगदंबेचा-पार्वतीचा महिना. त्यात घट स्थापना करतात. घटही मातीचाच.

एवंच शिव-पार्वती-गणपती ही पृथ्वी तत्त्वाची असल्यामुळे व गणपतीच्या प्रामुख्याने या तीनही महिन्यात पृथ्वी तत्त्वाचा उद्घोष होतो. पण शिव-पार्वतीचा आविष्कार गणपती या सगुण रूपाने असल्यामुळे गणपती हा पृथ्वीतत्त्वाचा मानला जातो. (ॐ या अक्षर ब्रम्हात ५ ही तत्वे समाविष्ट आहेत. चंद्रावरील बिंदू आकाशतत्व, अर्ध मातृका वायुतत्व, आकार मातृका भूमी तत्व उकार मातृका जलतत्व, मकार मातृका अग्नीतत्व दर्शवते.) 

गणपती हा निरनिराळ्या लोक समूहांचा (गणांचा) पति मानला गेला, व्रात्य, पिशाच्च, प्रगभ या गणांचा तो अधिपति मानला जातो.

गण म्हणजे मोजणे. तो गणक आहे. (गणक ऋषी).

गण म्हणजे काव्य रचनेतील गण, मात्रा, वृत्ते यांपैकी म्हणून तो काव्यशास्त्रदिकांचाही आधिपति झाला.

ॐ कार हे गणेशाचे ध्वनिचिन्ह रुपाचे प्रतीक आहे. ॐ कारातील वरील भाग मस्तकावर, त्याखाली उदर विस्तार, शुंडा ही नाद (ध्वनी) प्रतीक व मोदक किंवा लाडू हा बिंदू होय.

देवनागरीतील अक्षरे (१) दंडमय (अ, आ) (२) अर्ध दंडमय (इ, ई, ट, ठ-), (३) दंडरहित (उ, ऊ) व सुट्या दंडाचे (ग, ण, श) यापैकी फक्त तीन अक्षरे ग, ण, श हीच सुट्या दंडाची आहेत. ती अक्षरे जर एकत्र केली तरी गणेशाचे रूप तयार होते. त्यातही शुंडा, उदर व पाय हे रूप दृग्गोचर होते.

कोणत्याही दैवताची उपासना किंवा पूजा (१) योग, (२) भोग, (३) वीर आणि (४) अभिचारिक या चार स्वरूपांत होऊ शकते.

मोक्ष किंवा सिद्धिप्राप्तीसाठी योगस्वरुपात, सुख, समृद्धी, शांति, पुष्टि, तुष्टि यांसाठी भोग स्वरूपात, संकटाचे निवारण, आक्रमण करणे, आलेले आक्रमण परतवून लावणे, कठीण कामाला हात घालणे, अप्राप्य वस्तूंची प्राप्ती करुन घेणे अशा कामांसाठी वीर स्वरुपात. जारण, मारण, उच्चाटण, बलिदान, स्वतःची सुरक्षितता व दुसऱ्याचे खंडण या कामांसाठी अभिचारिक स्वरुपात दैवताची पूजा करता येते. 

आपल्या इच्छिताच्या प्राप्तीसाठी देवतेचे ते ते रूप पूजावे लागते.

योग अवस्थेतील रूप पद्यासनात ध्यानमुद्रा असलेले असते.

वीर अवस्थेत एका पायाची दुरमडलेली मांडी किंवा खुरमांडी घातलेली किंवा तो पाय लोंबता सोडून त्या मांडीवरुन दुसरा पाय पलिकडे घेतलेला असतो. या अवस्थेतील मूर्ति आपणास गणेशोत्सवात जास्त करुन दिसतात.

भोग स्वरुपात दैवताची शक्ती (किंवा पत्नी) मांडीवर मनुष्यरूपी बसलेली असून, एक हात वरद मुद्रेत व सोबतीला खाद्य किंवा पेय पात्र असते.

अभिचार स्वरूपात कार्याप्रमाणे रंग, रूप इत्यादी बदलतात. 

श्री गणपतीच्या उपासनेमध्ये डाव्या सोंडेचा व उजव्या सोंडेचा गणपती असे दोन प्रमुख भेद आहेत. त्यात उजव्या सोंडेच्या गणपतीची पूजा-उपासना-आराधना ही जनमानसात भिती उत्पन्न करणारी आहे. या मूर्तीचे म्हणजे पर्यायाने पूजेचे सोवळे-ओवळे अतिशय कडक मानले जाते. याचे कारण, ॐ गतिचक्राचे स्वरुप आहे. त्याचे उलटे प्रतिबिंब म्हणजे ओंकाराच्या या स्थितीत सोंडेचे वळण उजवीकडे आहे. साहजिकच गणेशाचे हे रुप उजव्या सोंडेचे ठरते. गणपती हे मांगल्य व विघ्नहर्तारूप आहे. आपण जर हे प्रतिबिंब म्हणजे लय कारक शिवरुप विचारात घेतले, तर ते अघोररूप आहे. या अवस्थेत शिवयोग्याने वेड्यासारखे केस वाढवणे, दाढी-नखे वाढवून हिंडणे, रुप यौवन संपन्न स्त्रियांबद्दल निंद्य विचार, आचार, स्वतःचा मानसिक असमतोल ई. बाबी त्याज्य मानली जातात. सामान्य माणसाला या गोष्टींचे पालन नाही करता आले तर, या गोष्टी त्याच्या लयास कारण होऊ शकतात. त्यामुळे हे या गणेश रुपा बाबतीत सावधानी बाळगणे इष्ट असते. पण जो नैतिक, धार्मिक आचरण ठेवतो. त्याला चिंता करण्याचे काही कारण नाही.

गणपतीचे अनेक संप्रदाय आहेत, त्यापैकी काही प्रचलित संप्रदाय येथे देत आहे.  

१) उच्छिष्ट गणपती : तांबडा रंग, चार हात.

२) महागणपती : तांबडा रंग, दहा हात, डाव्या मांडीवर आलिंगनार सिद्धी, हातात मद्यपात्र किंवा अमृतकुंभ, त्रिनेत्र

३) उर्ध्वगणपती : पिवळा रंग, सहा हात, डाव्या मांडीवर शक्ती.

४) पिंगल गणपती : पिंगट (काळपट पिवळा) रंग, सहा हात.

५) लक्ष्मी गणपती : शुभ्र रंग, दोन पत्नी, चार किंवा आठ हात, शक्तीचा रंग पिवळा व शक्तीच्या हातात कमळ.

६) शक्ती गणपती : चार हात, विवाहित, डाव्या मांडीवर शक्ती.

७) सिद्धी गणपती : दोन हात उजवीकडे व तीन डावीकडे असे पाच हात, कमळावर बसलेला.

कार्याचे स्वरुपानुसार देखील गणपतींची काही उपलब्ध वर्णने येथे देत आहे.

१) लक्ष्मी गणपती : श्री, ऐश्वर्य, वैभव यांच्या प्राप्तीसाठी.

२) क्षिप्र गणपती : त्वरित फलदायी, अल्पस्वल्प पण कठीण कामे होण्यासाठी.

३) सिद्ध गणपती : यश प्राप्तीसाठी.

४) शक्ती गणपती : बल आणि प्रभुत्व यांसाठी.

५) उच्छिष्ट गणपती: जारण, मारण, उच्चाटन यांसाठी (तांत्रिक) (पंचमकार युक्त उपासना)

६) एकाक्षर गणपती : आध्यात्मिक शांतीसाठी, केवळ उपासना.

७) चिंतामणी गणपती: चिंता, रोग, अस्वास्थ यांच्या निवारणासाठी.

८) कुमार गणपती : गुरुतत्त्व.

श्री सिद्धीविनायक

उजव्या सोंडेच्या गणपतीला सामान्यतः सिद्धीविनायक म्हणतात. सिद्धीविनायक चार हातांचा, त्रिनेत्र, गजमुख आणि त्याचा रंग माणकाप्रमाणे असतो. प्रात:काळी क्षितिजावर जेव्हा सूर्वस्चि प्रकटते तेव्हा ते अत्यंत तेजस्वी, किरण रहित आणि भडक तांबड्या रंगाचे असते. हा रंग गणपतीचा !

भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीला म्हणजेच गणेश चतुर्थीला सिद्धी विनायकाचे व्रत करतात. पण सर्वच गणेश मूर्ती उजव्या सोंडच्या नसतात किंबहुना या दिवशी सर्वसामान्य माणसे ज्या पार्थिव (मातीच्या) गणपतीची पूजा करतात, तो उजव्या सोंडेचा नसतोच व जोडीला शक्ती किंवा सिद्धीही नसते. पण हे व्रत सिद्धीविनायक व्रत म्हणूनच केले जाते.

या दिवशी गणपतीची विधीपूर्वक पूजा गणपतीची २१ नांवे उच्चारुन २१ प्रकारची पत्री वाहतात.

(दैवतशास्त्राप्रमाणे व मंत्रशास्त्राप्रमाणे १, ३, ७, ११ आणि २१ हे महत्त्वाचे आहेत. त्यांपैकी श्रीगणेशाला १, ३, ७ आणि २१ हे अंक आहेत. त्यापैकी १, ३ आणि ७ हे अविभाज्य अंक आहेत व त्यांचा गुणाकार २१ आहे)

भविष्य पुराणात श्री सिद्धीविनायकाची पूजा पद्धत दिली आहे, ती अशी

मूर्तीचे स्वरूप आवडीप्रमाणे असावे. अशी मूर्ती बहुधा घरी असतेच पण उपलब्ध नसल्यास मूर्ती ध्यानात आणावी.

तिची पूजा पुढीलप्रमाणे करावी.

१) आवाहन, आसन व अर्घ्यसमर्पण करुन पंचामृत स्नान घालावे.

२) सर्व प्रदायनमः म्हणून २ तांबडी वस्त्रे वाहावीत. एक वस्त्र नेसूचे व एक उत्तरीय (पांघरण्यासाठी) असावे.

३) गणाध्यक्षाय नमः। म्हणून रक्तगंध वाहावे.

४) विनायकाय नमः म्हणून फुले वाहावीत.

५) उमासुताय नमः म्हणून उदबत्ती किंवा धूप ओवाळावा.

६) विघ्ननाशिने नमः म्हणून नैवेद्य समर्पण करावा. दक्षिणा व विडा वहावा.

७) पुढील नावांनी दुर्वायुग्मे (एकावेळी दोन दुर्वा) वाहावी.

गणाधिपाय नमः। उमापुत्राय नमः । अघनाशनाय नमः। एकदंताय नमः। इभवक्त्राय नमः। मूषक वाहनाय नमः। विनायकाय नमः। ईशपुत्राय नमः । सर्वसिद्धिप्रदायकाय नमः। कुमार गुरवे नमः।

८) गंध, फुले, अक्षता व तीन दूर्वा वाहाव्यात.

९) एक दूर्वा वरील सर्व नावे उच्चारुन वाहावी.

१०) नैवेद्याच्या २१ मोदकांपैकी १ गणपतीला, दहा मोदक ब्राह्मणाला द्यावे व दहा मोदक स्वतःसाठी ठेवावेत.

११) दोन तांबडी वस्त्रे गुंडाळलेली ही गणेश प्रतिमा (जर प्रत्यक्ष प्रतिमा) असेल तर गाणपत्य ब्राह्मणाला दान करावी किंवा स्वतः पूजेत ठेवावी.

शेवटी आपल्या सर्वांच्या मनोकामना गणपती बाप्पा पूर्ण करो, गणपती बाप्पा तुमच्या आमच्या आयुष्यातील सर्व विघ्नाचे हरण करो व तुम्हाला मंगलमय आयुष्य प्रदान करो, हीच त्या स्वरूपास मनोभावे प्रार्थना.

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)

विषय : शततारका नक्षत्र विचार

संकलक : ज्योतिष मित्र मिलिंद

संदर्भ : नक्षत्र ज्योतिष

नमस्कार,

आज आपण शततारका नक्षत्राबद्दल माहिती घेणार आहोत. शततारका नक्षत्र हे नक्षत्र चक्रातील २४ वे नक्षत्र असून इंग्रजीत या नक्षत्राला ‘लांबडा अॅक्लेरियस’ असे नाव आहे. या नक्षत्रालाच ‘शतीभिषा’ असेही म्हणतात. या नक्षत्रात १०० ताऱ्यांचा समूह असून त्याचा आकार वर्तुळाकृती आहे. तारे मात्र जरा बारीक असून जरा पसरलेले आहेत. तारे पांढऱ्या रंगाचे असून मध्यम प्रतीचे आहेत. शततारका नक्षत्रातील तारे जरा फिक्कट असून हे नक्षत्र भाद्रपद महिन्यात रात्रभर आकाशात दिसू शकते. वेदकालीन एक समजुत प्रचलित होती, की हे तारे म्हणजे एकेक वर्षाचे आयुष्य देणाऱ्या शंभर औषधी किंवा अमृतकुंभ आहेत. त्यांच्या योगाने वरुण देव सर्वाना शतायुषी बनवे.

शततारका नक्षत्राचे ४ ही चरण कुंभ राशीत येत असल्याने ते चतुष्पादी नक्षत्र आहे. या ४ चरणांवर अनुक्रमे गुरु, शनि, शनी व गुरुचे स्वामित्व आहे. नक्षत्राचा स्वामी राहू, राशी स्वामी शनी व दैवत वरुण असल्याने या नक्षत्रात राहूची अप्रतिम बुद्धी व कला, शनीची संशोधक वृत्ती व वरुण देवतेचा थंडावा यांचा सुरेख मिलाफ आढळून येतो.

शततारका हे नक्षत्र राक्षसगणी असले तरी तमो गुणापेक्षा ते जास्त रजोगुणी आहे, तसेच हे नक्षत्र मंदलोचनी, उर्ध्वमुख व चलरूप आहे. हे नक्षत्र कल्याणकारक आहे, तसेच हे नक्षत्र अफाट बुद्धीमत्ता, कला, धन व अधिकारयोग देणारे असून मालकी वृत्तीचे आहे..

शततारका नक्षत्रावर जन्मलेले जातक कर्तृत्ववान, कर्तबगार, विद्या व्यासंगी, संशोधक वृत्तीचे, स्थिर बुद्धी, ज्ञानी, चौकस, चिकित्सक, महत्त्वाकांक्षी, धार्मिक पण बरेच व्यवहारी, विवेकी, धीमे, स्वतःला थोड्याशा विशेष समजणारे पण फार मानी नसून फायद्यापुरते किंवा कामापुरते आपल्यापेक्षा कमी प्रतीच्या लोकात मिसळणारे, थोदडेसे धूर्त, व्यवस्थित, शिस्तप्रिय, मेहनती व थोडे ध्येयवादी असतात. सहसा त्यांच्या मनाचा पत्ता लागत नाही. थोडेसे सत्यवादी, निर्भिड, थोडी धन लालसा असलेले आढळून येतात. हे जातक बुद्धीवान व पराक्रमी असून नेहमी अधिकारपद व उच्चपदासाठी धडपडत असतात.

शततारका नक्षत्रावर जन्मलेले पुरुषांना हे नक्षत्र बरेच अनुकूल आहे. शरीरप्रकृती, बुद्धी, कला व अधिकार लालसा हे पुरुषवृत्तीचे गुणधर्म चांगले विकसित होतात. बांधा उंच, सडपातळ पण भारदस्त असतो. अवयव मोठे, लांब व रुंद असतात. बोटे जाड, तत्त्वज्ञानी असतात. नाक ठसठशीत, कपाळ भव्य व डोके चौरस व मोठे असते. चेहरा उदासीन व विचारी, शारीरिक जीवन व रोग प्रतिकारशक्ती उत्तम असते. स्वभावाने या व्यक्ती जरा कर्तृत्ववान, कर्तबगार, महत्त्वाकांक्षा, चौकस व चिकित्सक, संशोधक पण श्रम व कष्ट यांची आवड असणाऱ्या, स्मरण, ग्रहण व आकलनशक्ती उत्तमच असते. मात्र व्यावहारिक वृत्ती जास्त आढळते.

शततारका नक्षत्रावर जन्मलेले स्त्रियांनाही हे नक्षत्र योग्यतेच्या दृष्टीने उत्तम आहे. मात्र या नक्षत्रात स्त्रियांना लागणारे अप्रतिम सौंदर्य, लाजाळूपणा, नाजूकपणा, प्रणयचतुरता, बालसंगोपन- वृत्ती, परावलंबित्व हे गुण कमी आढळून येतात. स्त्रिया वर्णाने सावळ्या असल्या तरी नाकोडोळी सुरेख व तरतरीत असतात. पण चेहऱ्यावर गांभीर्य, उदासीनपणा व पोक्तपणा दिसून येतो. बांधा उंच, सडपातळ, भारदस्त, प्रमाणशीर असतो. शरीरसौष्ठव दुसऱ्यावर छाप पाडणारे असते. प्रवृत्ती जरा आक्रमक व साधेपणाची राहण्याची असते. केस लांबसडक व काळेभोर असले तरी आकर्षक केशरचना किवा केशकला करणे आवडणार नाही. साधी सरळ वेणी किंवा आंबाडा घालून त्यावर एखादेच साधे फूल असते. सौंदर्यप्रसादनांना फार कमी वेळा हात लावतात. देहावरील वस्त्रे उंची असली तर फार भडक नसतात. फार ठळक किंवा उंची दागिना घालत नाहीत. जरा अरसिकता व वास्तव प्रवृत्तीच जास्त आढळते. बुद्धी, स्मरण, ग्रहण, आकलन शक्ती उत्तम असून सर्वच क्षेत्रात कर्तबगारीने अधिकारयोगावर असतात. तसेच थोड्या मनकवड्या, गोड बोलून काम साधणाऱ्या जरा राखीव व आपल्याच बरोबरीच्या वर्गात मिसळणाऱ्या, मोठेपणाची व अधिकाराची फार आवड असणाऱ्या असून श्रमिक, कष्टाळू, संसारी, कर्तव्यदक्ष असतात. मात्र वृत्ती फारच अतिव्यवहारी, जरा हात राखून खर्च करण्याची असते. त्यांच्या साध्या राहणीचे कारण तेच असते.

शततारका नक्षत्र फार बुद्धीमान व हुशार आहे. बुद्धीवैशिष्ट्य जास्त दिसून येते. ज्ञानपिपासू, अलौकिक बुद्धीमत्ता, विद्याव्यासंगी, उत्तम प्रकारची स्मरणशक्ती, गृहशक्ती, आकलन शक्ती, पाठांतर शक्ती, संशोधक वृत्ती असून हे एकच नक्षत्र असे आहे की ते सर्वच क्षेत्रांत उच्च शिक्षण दाखविते.

शततारका नक्षत्रात मोठमोठे स्पेशलिस्ट डॉक्टर्स, आर्किटेक्ट, चार्टर्ड अकौन्टंटस्, कायदे पंडित, बरिस्टर्स, मोठे शास्त्र, इंजिनिअर्स, अर्थशास्त्र, लेखक, प्रकाशक असा सर्व बुद्धीवंत वर्ग येतो. मोठमोठ्या क्षेत्रांत व शाखेत कोणत्याही विषयांचा गाढ व सखोल अभ्यास करून त्यावर प्रबंध लिहिणे त्यांना फार आवडते. या नक्षत्रा खाली येणारा वर्ग बराच उच्च समाजातील अतिप्रिय व सघन असतो. तसेच मोठा मोठा अधिकारी वर्ग, व्यापारी वर्ग येतो. केंद्र किंवा राज्य सरकारातील खात्यातील उच्च अधिकारी प्रशासक, खाजगी उद्योगधंदे व औद्योगिक क्षेत्रातील कंपनीतील मॅनेजर, मॅनेजिंग डायरेक्टर, मालक, सेक्रेटरी व अधिकारी वर्ग तसेच खाजगी व्यवसाय करणारे सेल्स व इन्कमटॅक्स कन्सल्टंट, बॅरिस्टर्स, कन्स्टल्टंट, तसेच मोठमोठे कारखानदार, उत्पादक, घाऊक व्यापारी, शेतकरी असा वर्ग येतो. हे नक्षत्र स्वतंत्र कर्तृत्वाने प्रगती देत असून आश्रित नाही.

शततारका नक्षत्री रवी अधिकाराच्या दृष्टीने चांगला, पण तब्येतीच्या दृष्टीने मध्यम. तसा बांधा बाहेरून भारदस्त दिसतो. पण आतून अशक्त असतो. मोठेपणाचा हव्यास असतो व त्यासाठी जास्त श्रम घेतात व आजारी पडतात. अधिकार मात्र चांगले मिळतात.

शततारका नक्षत्री चंद्र असता शरीरप्रकृती व बुद्धीमान व ज्ञानाची आवड असणारा असतो. पण तब्येत व इतर दृष्टीने मध्यम.

शततारका नक्षत्री मंगळ शरीरप्रकृतीच्या दृष्टीने मध्यम, अंगकाठी सडसडीत व बारीक असते. पण तो डॉक्टर, आर्किटेक्ट, कारखानदार यांच्या दृष्टीने उत्तम असतो. शास्त्रीय अभ्यास करणारा असतो.

शततारका नक्षत्री बुध् असता उंच पण मध्यम बांध्याचा मात्र बुद्धीमान, कायदेपंडित, हुशार, चुणचुणीत व चुटचुटीत असतो.

शततारका नक्षत्री गुरु असता उंच पण मध्यम देही, दिसण्यात विद्वान, प्रौढ, गंभीर पण अतिशय हुशार, बुद्धीमान, कायदेपंडित, प्रबंध लिहिणाऱ्या, शास्त्राकडे कल असणारा, उत्तम शिक्षक किवा प्रोफेसर असतो.

शततारका नक्षत्री शुक असता उंच दिसण्यात बरा पण जरा अरसिक, सायन्स व औषधी विषयाकडे बळणारा. शनी असता उंच, हाडापेराने मजबूत, सशक्त, भारदस्त शरीर, अतिशय बुद्धीवान, विद्याव्यासंगी, चिकित्सक, संशोधक, कोणत्याही विषयाचा गाढ अभ्यास करून प्रबंध लिहिणारा (Ph.D.), स्वतंत्र व्यवसाय करणारा, मोठा कारखानदार अथवा घाऊक व्यापारी होतो. शततारका नक्षत्री राहू असता हाडापेराने मजबूत, आकर्षक व मजबूत, बांधा देखणा, बुद्धीवान कलाकार, आर्किटेक्ट व फोटोग्राफी यांना उत्तम. केतू असता फारच चांगले, उंच, भारदस्त शरीर, दिसण्यात बुद्धीवान, विद्वान, हुशार, अकल्पित व अलौकिक बुद्धीचा, उत्तम संशोधक, विमाविद्या, टी.व्ही. इंजिनिअरिंग, रिसर्च व ऊर्जा संशोधन, प्रोफेसर, युनोमधील सभासद, कंपन्यांचे मॅनेजर अथवा डायरेक्टर यांना चांगला. नेपच्यून साधारण शुभ, बांधा उंच मध्यम देही पण जरा उदासीन चेहऱ्याचा असतो.

शततारका नक्षत्री होणारे आजार पण फार दाहक किंवा क्रूर नसले, तरी मुदतीचे व बराच काळ रेंगाळणारे असतात. रक्तदाबाचे विकार, रुधिराभिसरण किंवा रक्ताभिसरण बिघडणे, विशेषतः गुरु बिघडला असता जास्त संभव. तसेच हृदयविकार किंवा हृदयाचे रोग, दमा, श्वासोच्छ्वास करण्यास अडचण येणे. सदर्दी, थंडी, हिवताप (अंगावर काटा येणे) कपाळाच्या शिरा दुखावणे किंवा सुजणे, गुडगे दुखणे, संधिवात, त्वचेचे रोग, डोके दुखणे, एकदम चक्कर येणे तसेच कापणे, भाजणे, हाड मोडणे, खरचटणे, मानसिक विकार यांचा त्रास संभवतो.

शततारका नक्षत्री जन्मणाऱ्या व्यक्तीचे हस्ताक्षर जरा मोठे, उभट, फराटे जास्त, ठळक पण वळणदार नसते. नक्षत्र मंदलोचनी असल्याने या नक्षत्रावर वस्तू हरवल्यास ती थोडाफार प्रयत्न केल्यावर मिळू शकते व वस्तू दक्षिणेला गेलेली असते. रत्न राहूचे गोमेद किंवा शनीचा नीलमणी उत्तम. अंकुशाप्रमाणे या नक्षत्रावर ८ किंवा ६ अंकाचे वर्चस्व व कैफियत वाटते.

मुहूर्त शास्त्रामध्ये शततारका नक्षत्र शुभकार्याला फारसे अनुकूल नाही. या नक्षत्रावर घरे, देवालये, गलबते बांधणे, राज्याभिषेक, नवीन वाहनावर बसणे, जनावरे घेणे, मद्य काढण्यास आरंभ करणे, दात बांधणे, औषध घेणे, औषधी वृक्ष लावणे, विहिर खणणे, जमिनी नांगरणे, नृत्यारंभ, प्रथम स्त्रीसंग, मंचका रोहण, मुलांचे नाक-कान टोचणे, मूंजी, वधू प्रवेश, गांधर्व विवाह इत्यादी कृत्ये तसेच ऑपरेशनसाठी हे नक्षत्र अतिशय उत्तम आहे.

ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)