विषय : आश्लेषा नक्षत्र विचार
संकलक : ज्योतिष मित्र मिलिंद
संदर्भ : नक्षत्र ज्योतिष
नमस्कार,
आज आपण आश्लेषा नक्षत्राबद्दल माहिती घेणार आहोत.
९. आश्लेषा नक्षत्र :
आश्लेषा नक्षत्र हे नक्षत्र चक्रातील ९ वे नक्षत्र आहे. वेटोळे घालून पसरलेल्या सापासारखी किंवा मराठी ९ अकासारखी भासते. हे नक्षत्र अधोमुखी, तीष्ण, दारुण, मंदलोचनी, जीवाग्नि तत्त्वाचे व चतुष्पादी आहे. या नक्षत्राचे ४ ही चरण कर्क राशीत येतात. या ४ चरणांवर अनुक्रमे गुरु शनि, शनि व गुरुचे स्वामित्व आहे. नक्षत्राचा स्वामी बुध, राशीस्वामी चंद्र व दैवत सर्प असल्याने या नक्षत्रात बहुतांशी अवखळपणा, चंद्राचा सुखासक्तपणा व सर्पाचा सुस्त व जागरूकपणा यांचे मिश्रण आढळते. या नक्षत्राचे इंग्रजी नाव ‘झीटा ‘हेड़ी’ आहे.
आश्लेषा म्हणजे डोक्यावर पृथ्वीचा भार घेणारा आदिशेष. भारतात नागाला नाग देवता म्हणतात आणि श्रावण महिन्यातील पंचमीला नागाची पूजा केली जाते.
शेषनाग (विष्णूचा सर्प/विष्णुशाय) आणि वासुकी (शिवाचा सर्प) या दोन्ही सर्पांचे आश्लेषा हे जन्म नक्षत्र आहे. या नक्षत्रापासून कलियुगाची सुरुवात झाली असे मानतात.
दुर्वासाच्या शापामुळे देवतांच्या सान्निध्यात मंदाराचल पर्वत आणि वासुकी नागाच्या मंथनाने असुरांनी दुधाचा सागर मंथन केला, यातून वनौषधी आणि १४ रत्ने प्राप्त झाली अशी कथा प्रसिद्ध आहे.
हे नक्षत्र अंगावर काहीतरी भार टाकणारे आहे. स्व. पंतप्रधान के पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या लग्नी चंद्र आश्लेषा नक्षत्री होता. त्यांच्यावर स्वतंत्र झालेल्या भारताचा भार होता. हा भार त्यांनी किती यशस्वीपणे पार पाडला. संकटाला तोंड देऊन देशात लोकशाही टिकविण्याची जबाबदारी पार पाडणाऱ्या लोकनायक श्री. जयप्रकाश नारायण यांच्या कुंडलीत लग्नी आश्लेषाचाच मंगळ आहे. आयुष्यभर रामाच्या मागे सावलीसारखा असणारा व वनवासात असता डोळ्यात तेल घालून रामाला जपणाऱ्या लक्ष्मणाचेही आश्लेषा नक्षत्रच होते. प्रभू श्री रामचंद्रांचे नक्षत्र पुष्य तर त्यांच्या पाठीवरील लक्ष्मणाचे नक्षत्र आश्लेषा. त्यामुळे या नक्षत्राला लक्ष्मण नक्षत्र असेही म्हणतात. हे नक्षत्र नुसतेच अंगावर भार किंवा जबाबदाऱ्या न देता, त्यास यशस्वीपणाने पार पाडण्याचे सामर्थ्यही देते.
आश्लेषा नक्षत्रात ठळक असे ५ तारे असून ते रंगाने थोडे पांढरट पिवळे, तेजस्वी व थोडेसे काटेरी दिसतात. आकाशात हे नक्षत्र अतिशय ठळकपणे चमकताना दिसते. पौष किवा माघ महिन्यात ते रात्रभर आकाशात दिसते. या नक्षत्राला गंडातर ताऱ्यातील नक्षत्र म्हणतात. विशेषतः नक्षत्राचे शेवटचे २ किंवा २ घटी गंडातरात येतात. कारण हे नक्षत्र व कर्क राशी एकाच ठिकाणी संपून लगेच मघा व सिंह राशीच्या विभागाचा प्रारंभ होतो. या नक्षत्राच्या संधीवर जन्म लग्न बिंदू किवा चंद्र असता या व्यक्तीवर अनेक संकटे व गंडांतरे येतात असे मानले जाते.
आश्लेषा नक्षत्रावर जन्मणाऱ्या (लग्नी असता) जातकाचा बांधा मध्यम उंच व जास्त आडवा असतो. बांधा जरासा अप्रमाणशीर असतो. शरीर अवयव पुष्ट व मांसल असतात. पोट, मान, मांड्या, मनगटे, नितंब व हाताच्या पंजाचे आकार वाटोळे, मोठे व गोलाकार असतात. कपाळ व चेहरा रुंद व अर्थ वर्तृळाकार असतो. नाक जरा लांबट, नाकाचा शेंडा खाली व नाकपुड्या मागे असतात. गाल फुगीर व गोबरे असतात. पावले आतल्या बाजूस वळलेली असून चालणे तिरपे असते. अवयव ढिले असतात. स्वभाव सुस्त, भिडस्त, ऐषारामी, सुखासक्त, चंचल, नाटकी, भावनाप्रधान, विकारवश, मोहाला बळी पडणारा व भित्रा असू शकतो. या जातकांना घराबद्दल व कुटुंबाबद्दल फार ओढ असते. यांचे स्वतःचे मत बदलते असू शकते. त्या दुसऱ्यांच्या तंत्राने चालणाऱ्या व वहावत जाणाऱ्या असु शकतात. हे नक्षत्र राक्षसगणी असले तरी तामसी, निर्दयी किंवा कुटील नाही, तर त्यांच्या आचारविचारात महत्त्वाकांक्षा, ध्येय अथवा तारतम्यता नसून केवळ खावे, प्यावे, मजा करावी व स्वप्नात दंग व्हावे असे वाटू शकते.
आश्लेषा जातक स्त्रियांना हे नक्षत्र फारसे महत्त्वाचे नाही. सौंदर्य, कला अथवा गुणांच्या दृष्टीने ते अनुकूल नसते. या नक्षत्रावर जन्मलेल्या स्त्रियाही आडव्या, थोड्या अप्रमाणशीर बांध्याच्या असतात. अवयव पुष्ट गोलाकार व आकारहीन असतात. अंगात चपळ व तरतरीपणा नसतो. त्या तरुण वयातच अंगाने सुटतात. या स्त्री जातकांना घर व कुटुंबाची ओढ असली तरी घरातील कामापेक्षा आराम प्रिय असतो. त्यांना नाटक, सिनेमा, टीव्ही, रेडिओ, संगीत, वाहनातून प्रवास यांची आवड फार असते. संगीत, गायन, वादन, कलाकौशल्याच्या गोष्टींची आवड असली तरी त्या गोष्टी शिकण्यापेक्षा त्यांच्या आनंद उपभोगण्याची वृत्ती जास्त असते. त्या कलावंत नसून कलाप्रिय असतात. फॅशनची आवड असली तरी आळशीपणामुळे त्यांना ती जमत नाही. स्वभावाने मात्र त्या प्रेमळ, उदार, दयाळू, भावनाशील व कुटुंबवत्सल असतात.
आश्लेषा नक्षत्र मिश्र गुणधर्माचे आहे. ते पराक्रमी, कर्तृबवान, जागरूक व प्रचंड कार्य करणारे आहे. तसेच शांत, सुस्त, व निद्रित पण आहे. आश्लेषा म्हणजे सर्प. या नक्षत्रात रवि, मंगळ, शनि व राहू असे ग्रह असून ते लग्नी, तृतीयात अथवा दशमात असता हा सर्प जागरूक अवस्थेतला, सळसळणारा व चळवळ्या असतो. हे जातक कर्तबगार असून त्यांच्या हातून प्रचंड अलौकिक कार्य घडतील. आश्लेषा नक्षत्रात चंद्र, गुरु व शुक्रासारखे शुभ ग्रह असता हा सर्प वेटोळे घालून सुस्त होऊन पडणाऱ्या निद्रिस्त अवस्थेतला असतो. हे जातक आळशी, सुखासक्त व ऐहिक सौख्याच्या अधीन असतील. या नक्षत्रात रवि मंगळ, शनी व राहूसारखे ग्रह असता त्यांच्याकडे जबाबदाऱ्या किंवा प्रमुखपणा येतोच. त्या व्यक्ती कुटुंबाच्या कोणत्यातरी गावाच्या, पंचायतीच्या, राज्याच्या किंवा संस्थेच्या प्रमुख म्हणून असतात. आश्लेषा नक्षत्रात चंद्र, शुक्र व गुरु यांसारखे शुभ ग्रह असता त्या सुख देण्यापेक्षा सुख भोगण्यासाठी आलेल्या असतात. त्या दुसऱ्यांची सेवा करून घेण्यास अथवा दुसऱ्याकडून सुखोपभोग मिळवण्यास आलेल्या असतात. बऱ्याच वेळा या नक्षत्राचे जातक दुसऱ्याशी कितीही गर्विष्ठपणे किवा तुच्छतेने वागले, तरी त्या व्यक्ती यांच्याशी प्रेमाने व चांगल्या तऱ्हेने वागतात.
या नक्षत्रावरचे आजार फारसे दाहक नसले तरी बराच काळ टिकणारे असतात. प्रकृति सर्द व वातुळ असते. शीत विकारापासून त्रास होतो. थंडी, कफ, थंडीताप, पोटात गॅस धरणे, अपचन, ओकाऱ्या, मळमळणे, हवामानातील बदलामुळे होणारे रोग यापासून जास्त भीती असते. शनि असता डायरिया अथवा पोटात खडे होणे. मंगळ असता रक्तन्यूनता व रक्तदोष, गुरु असता मेदाधिक्य, वात, कॅन्सर, मधुमेह, अपचन यांची भीती तर राहू असता त्वचेचे विकार, केतू असता पोटात गॅसेस धरणे, जलोदर, पोट व पचनक्रिया बिघडणे यापासून त्रास. बऱ्याच वेळा राहू अशुभ असता सर्प, विंचू, फुरसे, कुत्रा अगर इतर विषारी प्राण्यांच्या दंशाची भीती असते. स्त्रियांनाही स्तनाचा कॅन्सर होण्याची भीती असते. मात्र या नक्षत्रात हे ग्रह बिघडलेले असतील तरच वरील रोगांचा संभव जास्त आहे.
आश्लेषा नक्षत्री रवि पुष्कळसा अनुकूल असतो. रवीला शारीरिकदृष्ट्या व अधिकारयोगाच्या दृष्टीनेही हे नक्षत्र चांगले आहे. शरीर अवयव, मांसल असून शारीरिक जीवन व रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली असते. रवि ऐश्वर्य, कीर्ती, मानसन्मान व अधिकारही देईल. मात्र बऱ्याच वेळा स्वभावाने या व्यक्ती स्वार्थी, अधिकाराचा दुरुपयोग करणाऱ्या व ख्यालीखुशालीत दंग होणाऱ्या असतात.
आश्लेषा नक्षत्री चंद्र असता शरीर भरलेले, अवयव मांसल व गुबगुबीत असतात. मात्र अंगात वात जास्त असतो. मध्यम वयातच शरीर सुटते. रोग प्रतिकारक शक्ती कमी असते. चंद्र कर्तृत्व व महत्त्वाकांक्षा देणार नाही. या व्यक्ती सुस्त, आळशी, चैनी, सुखासक्त, चंचल, प्रवासाची व वाहनांची भयंकर आवड असणाऱ्या, विकारवश, भिडस्त, भावनाप्रधान, कल्पनासृष्टीत वावरणाऱ्या पण उदार असतात. मात्र ऐहिक सौख्य मिळण्याच्या बाबतीत भाग्यवान असतात.
आश्लेषा नक्षत्री मंगळ बऱ्याच दृष्टीने प्रतिकूल असतो. शरीर फोफसे असून रक्त कमी असते. शारीरिक जीवन व रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असते. स्वभावाने त्या भांडखोर, द्वेषी, दुष्ट, खर्चिक, उचळ्या व त्यात बिघडलेला मंगळ असता गुन्हेगारी वृत्तीच्या लोकांना त्रास देण्यात आनंद मानणाऱ्या व फाजील पराक्रमाने स्वतःवर संकटे ओढवून घेणाऱ्या असतात.
आश्लेषा नक्षत्री बुध असता अशक्त, दुर्बल, मंद बुद्धीच्या, खोटे बोलणाऱ्या, नकला, बनावट कृत्ये करणाऱ्या व दुर्भागी असतात.
आश्लेषा नक्षत्री गुरु सर्व प्रकारची सुख भोगण्यास चांगला. शरीर प्रकृती चांगली असते. शरीर भारदस्त, भरलेले, भरदार अवयव, पुष्ट, मांसल व गुबगुबीत असतात. चेहरा गोल व फुगीर असतो. गुरु हा सुखोपभोग, चैन व भाग्याच्या दृष्टीने बरा. मात्र तो उच्चपदे, अधिकार, सत्ता किंवा दर्जाच्या (नोकरीत) अनुकूल नाही. या नक्षत्रात गुरुचे फारसे शुभ गुणधर्म दिसून येत नाहीत. कारण या व्यक्ती स्वभावाने स्वार्थी, अहंकारी, घमेंडखोर, ऐहिक सौख्यात दंग असलेल्या व खादाड प्रवृत्तीच्या असतात.
आश्लेषा नक्षत्री शुक्र असता शरीरप्रकृती व सौदर्यदृष्ट्या साधारण. चेहरा सुंदर व मोहक असतो. मात्र बांधा जरा अप्रमाणशीर व स्थूल असतो. या स्त्रियाही उतार वयात सुटणाऱ्या असतात. स्वभावाने अतिशय चैनी, विलासी, रंगेल, भोगी, विषयासक्त, रसिक, हौशी, कलाप्रिय, सौंदर्यप्रेमी व शुक्र बिघडलेला असता व्यसनी, स्वैराचारी, दुर्गुणी, प्रेमात व मोहात गुरफटणाऱ्या असतात. पिण्याचे व्यसन फार असते. हाडापेरांची बरोबर वाढ होत नाही. शरीरप्रकृती अशक्त व दुर्बल असते.
आश्लेषा नक्षत्री चंद्र शनि युति असता बालपणी मुडदूस व आकडी या रोगांची भीती असते. डोळे मिचमिचे व बारीक असतात. कपाळावर आट्या फार असतात. बिघडलेला शनि असला तर जुनाट रोगाने आजारी पडणाऱ्या व व्यंग असण्याचा संभव असतो. स्वभावाने कपटी, घातकी, विषारी, आतल्या गाठीच्या, क्रूर व आयुष्यभर दगदग, काबाडकष्ट भोगणारा असतो.
आश्लेषा नक्षत्री राहू असता शरीर प्रकृती बरी, पराक्रमी, शूर व कर्तृववान असतो. मात्र बिघडलेला राहू असता पराक्रमी पण चैनी, गुन्हेगारी वृत्तीचा व समाजविघातक धंदे करणारा असतो. शुभ राहू असून तो ३, ६ व १० या स्थानात म्लैश्छ, यवन, जंगली लोक व मजूर वर्गावर प्रभुत्व देईल.
आश्लेषा नक्षत्री केतु मध्यम शरीर प्रकृतीच्या दृष्टीने जास्त खराब, वातापासून व थंडीपासून जास्त त्रास होतो. श्रम, कष्ट, दगदग फार होते. ऐहिक सौख्याच्या बाबतीत खराब असतो.
आश्लेषा नक्षत्री हर्षल शरीर प्रकृतीला चांगला पण स्वभावाने विक्षिप्त वृत्तीचा, विलासी, बुद्धीचा उपयोग वाईट कार्यासाठी करणारा, कपटी, आतल्या गाठीचा व शुक्राबरोबर असता प्रेमाच्या खेळात दंग होणारा व स्वतःचा नाश करून घेणारा असतो.
आश्लेषा नक्षत्री नेपच्यून असता रसिक, हौशी, वाघांची आवड असणारा असतो.
आश्लेषा नक्षत्रात सरकारी खात्यात काम करणारा वर्ग, विशेषतः ज्या खात्यात सत्ता नाही अशी खाती, तसेच नगरपालिका, कॉर्पोरेशन बॉडीज, प्रवासी कंपन्या, औषधी कंपन्यात काम करणारा वर्ग, खलाशी, मीठ व मासळी विकणारा वर्ग, गावातील वैदू, खेडेगावी अधिकार गाजवणारे तसेच नाटक, सिनेमा किंवा इतर करमणुकीच्या अथवा चैनीच्या ठिकाणी काम करणारा वर्ग येतो.
आश्लेषा नक्षत्रावर २ किंवा ९ या अंकाचा प्रभाव आहे. यापैकी २ अंकाचे वर्चस्व जास्त पडते. अनुकूल रत्न पाचू किंवा मोती आहे. पाचू जास्त योग्य वाटतो. हस्ताक्षर मोठे व ठळक असते. त्यात वेलांटी, मात्रा व अक्षरे यामधील पोकळ गोल मोठे काढतात. अक्षर सरळ रेषेत नसून वरखाली असते. लिहिण्याची गती पण बदलती असते. लोचन संज्ञा मंद असल्याने या नक्षत्रावर हरवलेली वस्तू थोड्या फार शोधाने सापडू शकते. वस्तू दक्षिण दिशेला सापडते.
आश्लेषा नक्षत्रात जन्म झाला असता अनिष्ट कालादि दोष मानून शांती करण्याची पद्धत आहे. दोष जन्मापासून ९ महिन्यांपर्यंत राहतो. पहिल्या ५ घटकांत जन्म झाला असता राज्यलाभ, त्यापुढील ७ घटिकात पितृनाश, त्यापुढील २ घटिकांत मातृनाश, त्यापुढील ३ घटिकात कर्मभोग, त्यापुढील ६ घटिकांत त्याग, त्यापुढील ९ घटिकात भोग, त्यापुढील ५ घटिकांत धन असे फलादेश आहेत. आश्लेषाच्या १ ल्या चरणात जन्म झाला असता शुभ, २ ऱ्यात धननाश, ३ ऱ्यात मातृनाश व ४ थ्यात पितृनाश असे चरणपरत्वे फलादेश वैदिक पद्धतीत सांगितले आहेत. आश्लेषाच्या शेवटच्या ३ चरणांवर जन्म झाला असता जन्मणाऱ्याच्या सासूला मृत्युपद फल मिळते. मात्र सासू नसेल तर हा दोष मानू नये.
मुहूर्त शास्त्रात या नक्षत्राचे महत्त्व नाही. ते क्रूर, राक्षस गणी व गंडांतराच्या योगातले असल्याने शुभकार्याला वर्ज्य आहे. ते अधोमुख असल्याने विहिरी खणण्यास आरंभ करणे, पुरलेले द्रव्य काढणे व पुरणे, यांना चांगले, तसेच द्यूत खेळणे, गणितारंभ, यंत्र साधना, मध काढण्यास आरंभ करणे. गलबत चालू करणे, रोग मुक्ती-स्नान, सर्पाचे विष उतरवणे यांना चांगले. याच्या १४ घटिका प्रयाणास वर्ज्य आहेत.
ज्योतिष मित्र मिलिंद (पुणे)
संपर्क : 7058115947
(सशुल्क कुंडली मार्गदर्शन)
ज्योतिष मित्र मिलिंद 