सूर्याच्या नवग्रह मालेतील बिरबल

लहानपणी आपण अकबर बिरबलाच्या गोष्टी अगदी आवडीने वाचल्या आहेत. अकबराच्या दरबारात जे नवरत्न मंत्री मंडळ होते, त्या पैकी बिरबल हा सर्वात प्रसिद्ध झाला, कारण बिरबलाकडे अशी एक गोष्ट होती जी इतरांपेक्षा विशेष नजरेत भरणारी होती ती म्हणजे ती म्हणजे त्याचे बुद्धीचातुर्य.

एका दोरीवर काही कपडे वाळत घातले आहेत तर समजा १ ड्रेस व १ शर्ट वाळायला १५ मिनिटे लागतात, तर ४ ड्रेस व ४ शर्ट वाळायला किती वेळ लागेल? या प्रश्नाचे उत्तर बिरबलाने तात्काळ दिलेच असते वर अजून ४ कोडी आपल्याला घातली असती आणि निरुत्तर केलं असतं.

ही प्रचंड बुद्धिमत्ता व तल्लखपणा देणारा सुर्याच्या दरबारातील बिरबल रुपी रत्न म्हणजे बुध.

आपल्या अवती-भोवती जी काही बुध्दीमान, चतुर, चलाख, धुर्त मंडळी ई. वावरत असतात, त्यांचा ‘बुध’ हा ग्रह सुस्थितीत असतो. बुध ‘चांगला’ म्हणजे काय? हे विस्तृत पणे जाणून घेण्यासाठी ज्योतिष शास्त्राचा अभ्यास करावा लागेल, पण इथे या गोषवारा जरी कळला तरी पुरेसं आहे.

बुध म्हटले की बुद्धी व धुर्तपणा आपल्याला नजेरेसमोर येत असला तरी बुधाच्या कारकत्वाखाली बुद्धी, वाकचातुर्य, संपर्क, अनेकत्व, ई अनेक गोष्टी येतात.

त्यातीलच एक गोष्ट म्हणजे ‘अनेकत्व’ एखादया व्यक्ती बाबतीत तुम्ही बघितलं असेल की त्याला एका वेळेला कामाच्या दोन चांगल्या संधी चालून येतात आणि मग त्यातली कुठली निवडावी हा प्रश्न पडतो, किंवा लग्नाच्या जोडीदाराचा शोध चालू असताना दोन उत्तम स्थळे एकाच वेळेला चालून येतात आणि कोणांस होकार दयावा, हा प्रश्न पडतो. काही वेळेला एकच स्थळ हे काही काळाने परत सांगुन येतं. एखादया व्यक्तीचे ‘एकापेक्षा अधिक’ उदयोगधंदे असतात, म्हणजेच धन प्राप्तीचे स्त्रोत (Source of income) हे ‘एकापेक्षा अधिक’ असतात. अशा सर्व गोष्टी बुधाच्या अंमलाखाली येतात. बुध हा बुध्दीमत्ता देतोच पण त्यात देखील उत्तम ‘आकलनं शक्ती’ (Grasping Power) आणि तर्ककला (Logic) देतो. विनोदबुध्दी, मिस्किलपणा हे सुद्धा बुधाचेच गुण. ‘शक्तीपेक्षा युक्ती श्रेष्ठ’ ही म्हण बुध व्यक्ती सार्थ ठरवतो.

एका नवरोजी ला कोर्टात वाद चालू असताना एका वकिलाने प्रश्न विचारला की, ‘तुम्ही तुमच्या बायकोला पूर्वी इतकीच सध्या मारहाण करता का? फक्त ‘हो’ किंवा ‘नाही’ मधेच उत्तर दया’ नवरोजी ची पंचाईत झाली. ‘हो’ उत्तर दिलं तरी पंचाईत ‘नाही’ उत्तर दिलं तरी पंचाईत.

बुधाच्या अंमलाखाली येणारी कार्यक्षेत्रे म्हणजे सॉफ्टवेअर व त्या संबंधातील सर्व क्षेत्रं, कॉल सेन्टर्स, बीपीओ, इलेक्ट्रॉनिक्स. इथ पासून ते लेखन, साहित्य, प्रकाशन, प्रिंटिंग, वधुवर सूचक, ज्योतिष ई. अनेक कार्यक्षेत्र येतात..

बुधाचा अजून एक गुण म्हणजे परिवर्तन. बुध हा सतत बदल घडविणारा ग्रह आहे. असे उदयोगधंदे की, ज्यात समोरचा ‘ग्राहक’ हा सारखा बदलत असतो. उदाहरणार्थ- दुकान किवां तत्सम व्यवसाय हे बुधच्या अंमलाखाली येतात. बुधाच्या अंमलाखाली येणारं सॉफ्टवेअरचं क्षेत्र हे सतत बदलणारं क्षेत्र आहे. त्याचप्रमाणे सॉफ्टवेअर क्षेत्रात नोक-या बदलण्याचं प्रमाण हे खूप अधिक आहे. ज्या व्यक्तीचं कामाचं स्वरूप हे सतत बदलत असतं ते देखील बुधामुळेच.. शेअर बाजार हा देखील बुधाच्याच अंमलाखाली येतो. तिथे तर रोज नविन चित्र असतं, सतत बदल, व चढ उतार. बुधाचं आणखी एक वैशिष्टय म्हणजे एकाच कामासाठी अनेक वेळा किंवा एकापेक्षा जास्तवेळा प्रयत्न करावे लागतात. पहिल्याच फटक्यात काम होत नाही. बुधवारी किंवा बुधाचं नक्षत्र असणा-या दिवशी एखादं काम करायला गेल्यास बहुतेकवेळा त्याच कामासाठी परत जावं लागतं. म्हणजेच पहिल्याच फटक्यात काम होत नाही.

बुधाच्या अधिपत्याखाली येणा-या दोन राशी म्हणजे ‘मिथून’ व ‘कन्या’ या दोन्ही राशी जरी बुधाच्याच अधिपत्याखाली येत असल्या तरी या दोन्ही राशीत बुधाच्या गुणधर्माची वेगवेगळी झलक पहायला मिळते. दोन्हीही राशी बुध्दीमान आहेत पण मिथून राशीत बुधाचा चलाखपणा, वाक्चातुर्य, विनोदबुध्दी, धुर्तपणा हया गोष्टी अधिक आहेत.

कन्या राशीत बुधाची आकलंन शक्ती, चिकित्सकवृत्ती कुठल्याही गोष्टीचा अतिविचार, काही वेळेला या अतिविचारामुळे कन्याराशी निर्णय घ्यायला प्रचंड वेळ लावते. समोरचा माणूस वैतागून जातो, तरी यांचा निर्णय अजून झालेला नसतो. हयांना निर्णय घेण्यासाठी सतत कोणाच्या तरी आधाराची गरज असते. कन्या ही अत्यंत शास्त्रीय पध्दतीने विचार करणारी राशी आहे. प्रत्येक गोष्ट सिध्द व्हावी लागते. थोडीशी अतिशयोक्ती म्हणजे, समजा कन्या व्यक्तीने ‘पिवळा’ शर्ट घातलेला असेल तरी ते एकदा समोरच्या माणसाला विचारतील की मी कुठल्या रंगाचा शर्ट घातलाय? समोरच्या व्यक्तीने एकदा ‘पिवळा’ म्हटलं की मग हयांची खात्री पटते. मिथून ही वायु  तत्त्वाची रास असल्याने सतत विचार ‘बदलणारी राशी’ आहे हे लोक त्याचे निर्णय सतत ‘बदलत’ असतात. सकाळी संध्याकाळी फ़िरायला जाऊ. दुपारी म्हणतील घरीच आराम करु.

संदेशवहनाचा’ कारक देखील बुधच! त्यामुळे आपल्या हातातला ‘भ्रमणध्वनी’ (मोबाईल) हा देखील बुधाच्याच अधिपत्याखाली येतो. बुध हा बुध्दीचा कारक आणि बुध्दी जिथे साठवली जाते त्या मेंदुचे देखील ‘दोन’ भाग आहेत, मोठा मेंदू व छोटा मेंदू! हयात देखील बुधाचं ‘एकापेक्षा अधिक’ हे कारकत्व चुकलेलं नाही!

बुधा संबंधी इतक्या अनेक गोष्टी आहेत त्या सगळया गोष्टीचा एकाच लेखात उल्लेख करणंही अवघड आहे.

‘रवि’ला ज्योतिषशास्त्रात ‘राजा’ म्हटलेलं आहे आणि ‘बुध’ हा सूर्यमालेतील रविच्या म्हणजे सुर्याच्या सगळयात जवळचा ग्रह आहे. अकबर बादशहा देखील बिरबलाला कायम त्याच्याबरोबर ठेवत असे, म्हणूनच बुध्दींच्या कारक बुधाला नवग्रह मालेतील बिरबल हे नाव सार्थ वाटते..

(मध्यंतरी वाचनात आलेल्या एका लेखाचा स्वैर अनुवाद)

ज्योतिष मित्र मिलिंद (jyotish mitra milind)

ज्योतिष सल्ला व मार्गदर्शनासाठी संपर्क : 7058115947(whatsapp only)
contact@jyotishmitramilind.in
jyotishmitramilind.in