कुंड्लीतील राशींची मांडणी

सामान्य माणसांचा तसा कुंडलीशी फ़ारसा संबंध येत नाही. बहुतांश वेळा घरातला जुना पसारा आवरत असताना जीर्ण झालेली वडीलधारी मंडळीनी आपल्या जन्मा वेळी गुरुजींनी बनवलेली ठोकळा कुंडली सापडते किंवा मुलाचे किंवा मुलीचे लग्न जमवताना कुंडली आणली आहे का बरोबर असे विचारले जाते तेव्हा आठ्वण होते. काही चॊकोनात ग्रह व राशी कोंबलेल्या असतात, कसले तरी आकडे लिहिलेले असतात त्यावरुन काही बाही भविश्य वगैरे बघतात हे आपली अगाध माहिती. वधुपिता या बाबतीत थोडे प्रगत असतात व मंगळ तीव्र वा निर्दोष आहे, शुक्र बिघडलाय, षडाष्टक आहे वगैरे चर्चा करताना दिसतात.

वास्तविकपणे पृथ्वी वरुन पाहिल्यास आकाशस्थ आपली सुर्यमाला व त्यातील ग्रह तारे एखाद्या विशिष्ट वेळी कोणकोणत्या भागात आहेत व आपल्याशी कोणता कोन साधत आहेत. व त्यांच्या गुरुतवाकर्षण शक्तीचा आपल्यावर काय परिणाम होऊ शकतो या साठी मांडलेला चित्रालेख म्हणजे कुंडली.

एखादा ग्रह कोणत्या ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षण पट्ट्यात फ़िरत आलेला आहे ते भाग म्हणजे राशी.
चंद्र हा उपग्रह देखील त्याचा आकर्षणाचा मोठा प्रभाव टाकत असल्याने त्याचाही समावेश केला आहे. परिभ्रमणाचा हा चक्राकार मार्ग त्या ग्रहांच्या पट्ट्यांप्रभाणे १२ भागात विभागूण त्या त्या ग्रहांच्या अधिपत्यांप्रमाणे राशीना नाव दिले गेले.
उदा. सुर्याच्या मालकीची सिंह(५) राशी त्या बरोबर चन्द्राच्या मालकीची कर्क(४) राशी.
त्यानंतर सुर्याच्या जवळ्चा ग्रह बुधाच्या पलिकडे कन्या(६) राशी अलिकडे मिथुन(३) राशी. त्यानंतरचा जवळ्चा ग्रह शुक्र च्या तुळ(७) व व्रुषभ(२) राशी.
त्यानंतर मंगळाच्या पलिकडे व अलिक्डे ब्रुश्चिक(८) व मेष(१) राशी.
त्यानंतर गुरुच्या अलिकडे पलिकडे धनु(९) व मीन(१२) राशी,
व शेवटी शनीच्या मकर(१०) व कुंभ(११) राशी

अशी वास्तविक चित्रालेखाद्वारे वैशिश्ट्यपूर्ण मांडणी म्हणजे कुंडलीचा साचा व त्या भागाप्रमाणे ग्रह कोणत्या भागात आहे हे समजणे सोपे जाते. सुक्ष्मता साधण्यासाठी अंशात्मक ग्रह, नक्षत्र, चरण, उपनक्षत्र असे अनेक विस्त्रुत अध्ययन आहे.

तर मित्रांनो अशी आहे कुंड्लीतील राशींची मांडणी.

• ज्योतिषमित्रमिलिंद